start
home | cursus | nieuws | service | contact

Vraagbaak over ESD-preventie

voor particulieren


Snelmenu: Statische elektriciteit

statisch | tips en trucs | gezondheid | vraagbaak

Vragen over statische elektriciteit, ESD (Electro Static Discharge) en ESD-preventie etc. kunnen ook voor particulieren interessant zijn. De vragen, antwoorden en adviezen worden met toestemming van de vragensteller hier gepubliceerd. Bekijk voor meer antwoorden op veelgestelde vragen de faqs-pagina. Hebt u zelf een vraag waarvan het antwoord mogelijk ook interessant kan zijn voor anderen, dan kunt u uw vraag vrijblijvend stellen via de contactpagina.

start

Knetter van het geknetter

vraag:
Hoi Ruud, Hier ook iemand die knetter wordt van het geknetter: winkelwagentjes in de supermarkt, de schermen in diezelfde supermarkt waar je op moet tikken als je zo'n handscanner hebt gebruikt, bij de droger uitruimen en was vouwen, bij de auto uitstappen, en als ik mijn hand op de auto hou bij het uitstappen krijg ik vaak toch nog een optater bij het openen van de kofferbak (lijkt niet van het metaal maar van een kunststof stripje aan de auto te komen). Maar dus ook bij het aanraken van deurklinken en de kinderen. Laatst zag ik, toen ik uit de auto kwam (en daar geen stroom kreeg) zelfs een vonkje overschieten van mijn huissleutel naar het slot van de voordeur. Als ik van de bank af kom, zelf op blote voeten, krijg ik schokken van de deurklink.
Gisteren iets uitgeprobeerd: een katoenen handdoek over de bank gelegd en daar op gaan zitten. Toen kreeg ik geen schok van de deurklink! Maar ja, handdoeken op de bank ziet er ook zo knullig uit he? Wat kan ik nou doen om dit gedoe te voorkomen? Binnenkort komt er een anti statische vinyl vloer hier in huis (Berry Alloc Pure), maar ben toch bang voor (meer??) schokken. Groet, Judith H. Verzonden vanaf mijn telefoon.
antwoord:
Hallo Judith, Oplossingen op dit gebied zijn op afstand niet precies uit te zoeken. Zie ook het antwoord hieronder aan Hans A. Overigens is het antistatisch maken van de vloer een van de meest belangrijke middelen tegen de vonken en schokken van ESD’s. Van Berry Alloc Pure weet ik dat men deze vloerdelen antistatische eigenschappen toedicht maar ik heb (nog) niet de technische gegevens in huis die dat hard maken.
N.B. Je experiment met die handdoek van katoen laat zien hoe belangrijk de invloed van sommige stoffen kan zijn en de vonk die je zag toen je de sleutel in het voordeurslot wilde steken laat een prima truuk zien om niet zelf een venijnige schok te krijgen, maar de sleutel, zolang je de sleutel maar stevig vastpakt krijgt de sleutel de schok en niet jij! Succes, Ruud.

het is nu zo erg!

vraag:
Goedenavond, sinds korte tijd gaat het mis bij alles wat ik aanraak, bijvoorbeeld mensen, stopkontakten of ergens langsloopt noem maar op. Volgens mij heeft het niks met mijn kleding te maken omdat ik al tijden hetzelfde draag, nee het zit in mijn lichaam en het is nu zo erg dat ik eerst overal overheen wrijf voordat ik aanraak wat ik aan wil raken. Heeft U enig idee? Met vriendelijke groet, Hans A.
antwoord:
Dag Hans, Dit is op afstand niet precies uit te zoeken. Feit: wrijving door kleding veroorzaakt statische elektriciteit op de kleding én op de huid. Er is (beperkt) iets aan te doen, maar zolang u kleding en schoenen draagt en op stoffen (of kunststoffen) bekleding zit is statische lading niet uit te sluiten. De momentele droge buitenlucht verergert het effect dramatisch. Het is vervelend maar niet erg voor de gezondheid. Succes, Ruud.

Schokken voorkomen

vraag:
Beste R. van Vliet, wij krijgen nogal sterke statische schokken vooral bij het beetpakken van de deurknop. De oorzaak schijnt het type ondervloer te zijn. Zonder er een hoop geld in te steken is dit niet te verhelpen en daar de vloer verder voldoet is vervangen van de vloer geen optie. Is er niet een andere oplossing tegen die vervelende schokken?? Alvast hartelijk dank voor het meedenken! Met vriendelijke groet, Marja en Wil S. te Rijswijk.
Deurkruk met shock proof handvat antwoord:
Als de bron niet te bestrijden is en u dus toch steeds opgeladen raakt, kunt u alleen nog ESD's (te harde ontladingen) proberen te voorkomen. U kunt de deurknop vervangen door een isolerende "schock proof" deurkruk waarvan het handvat van kunststof of hout is gemaakt. Een goed voorbeeld daarvan is de deurkruk uit het voorbeeld. Het handvat van deze deurkruk is van walnotenhout gemaakt en dus isolerend (ontwerp: Erik Munnikhof).

Pace-makers en statische elektriciteit

vraag:
Geachte heer, Is statische electriciteit gevaarlijk voor dragers van pacemakers? Wat kun je het beste doen om statische electriciteit in huis te verminderen, te voorkomen? Hoe meet je hoe statisch het in mijn woning is? Zijn er speciale meters te koop? Mvg, S.
antwoord:
Geachte heer S., elk in Europa uitgebracht medisch apparaat moet o.a. een CE-markering* hebben. Dit geeft al aan dat uw pacemaker aan alle Europese eisen voldoet (zie: 93/42/EEC Medische hulpmiddelen). Voor de effecten van elektrostatische velden of de schokjes door “huiselijke” statische elektriciteit is uw pacemaker bij mijn beste weten tijdens het gebruik niet gevoelig.

Langdurige en/of sterke elektromagnetische velden zijn wel iets om rekening mee te houden. Houdt daarom voldoende afstand van apparatuur die elektromagnetische velden kunnen uitstralen. Denk aan detectieapparatuur voor metaal, medische apparatuur zoals MRI-scanners, electrolyse- en zendapparatuur. Neem bij twijfel over het gebruik van elektrische of elektronische apparaten thuis of op het werk contact op met uw pacemakertechnicus of uw cardioloog. Eventueel kan een werkplekonderzoek nodig zijn.
Voor meer info: Nederlandse hartstichting.

ESD-preventie is meestal alleen bedoelt voor toepassing tijdens de assemblage, testen, onderhoud etc. van elektronica en niet nodig tijdens het gebruik omdat de kwetsbare elektronica door een behuizing afgeschermd is. Ik heb niet de beschikking over de technische gegevens van uw pacemaker. Mogelijk dat uw behandelend medicus meer hierover kan vertellen (en info uit de gebruiksaanwijzing).
Statische elektriciteit en het gevolg daarvan – ESD - zijn wel hinderlijk en vervelend. Daarom gebruiken mensen bij droog weer vaak een luchtbevochtiger.
Een luchtbevochtiger beschouw ik als een betere investering dan elektrostatische voltmeters. (Met speciale elektrostatische voltmeters of veldsterkte meters zijn elektrostatische velden te meten. Dit zijn vrij dure meters en het correcte gebruik is niet altijd zo gemakkelijk. Daarbij kunnen de elektrostatische ladingen van minuut tot minuut en van dag tot dag variëren).

* CE-markering is in Europa wettelijk verplicht voor een groot aantal producten, denk bijvoorbeeld aan apparatuur en beveiligingsmiddelen. Het ten onrechte aanbrengen van een CE-markering is een economisch delict.
Ik hoop dat u iets aan mijn antwoord hebt! Met vriendelijke groet, Ruud van Vliet.

iPod-repareren

vraag:
Waar moet ik alert op zijn als ik mijn iPod ergens laat repareren. Uiteraard m.b.t. ESD, JoAnne Jasper te Hillegom.
antwoord:
Beste JoAnne in de industriële-elektronicawereld is ESD-veilig werken een standaard werkprocedure, in de consumenten-elektronicawereld helaas niet altijd. Erg jammer voor de consument. Schade veroorzaakt door statische elektriciteit komt vrijwel altijd pas later tot uiting!
Mijn advies is: ga ervan uit dat elk serieus elektronicabedrijf ESD-preventie toepast, vraag dus of ze ESD-veilig werken, zo ja laat ze vertellen wat ze eraan doen (Ze moeten tenminste met geaarde polsbandjes werken op een geaarde werktafel of mat). Laat ze je maar overtuigen!
Vraag ook hoe lang de garantie je op je reparatie duurt. Dit zegt iets over het vertrouwen in de eigen kwaliteit van repareren. Bij het officiële reparatiecentrum van Apple geeft men meen ik 1 jaar garantie op de reparatie.
Succes met je reparatie! Ruud van Vliet, Utrecht.
reactie:
Beste Ruud, dank je voor je advies. Ik heb inderdaad gekozen voor de persoon die een vignet ESD veilig werken op zijn site had. De "concurrent" vroeg ik ernaar... hij beantwoordde niet eens mijn mail.
De iPod is inmiddels gerepareerd... maar de monteur begon pas nadat hij zijn polsband gevonden had... en ik heb, klopt precies, een jaar garantie op het scherm en het werk.
Bedankt voor de informatie, Hartelijke groet, JoAnne Jasper te Hillegom.

Aarding van de kast

vraag:
Beste Ruud, Ik heb nog een praktische vraag n.a.v. de ESD training van 3/4/2013. Ik werk geregeld met printkaarten en elektronica. Deze elektronica zit in een kast en wordt gevoed via 230VAC. Ik gebruik een polsbandje en heb een ESD tafel. De kast wordt normaal geaard via de randaarde. Wanneer ik ga sleutelen in de kast, schakeling ik de spanning het liefst uit door het netsnoer te verwijderen. Dan kan ik tenminste niet in contact komen met 230VAC. Echter daarmee is ook de aardverbinding verbroken. Dus ESD onveilig. Wat is hiervoor nu een praktisch werkbare oplossing? H.R. te H.
antwoord:
Beste H., Je kunt hiervoor o.a. een dubbelpolige schakelaar gebruiken die rechtstreeks de wandcontactdoos in kan. Let op het KEMAKEUR en check op dubbelpolige werking! Er bestaan helaas ook van die ongeschikte stekkerschakelaars die slechts één pool schakelen - let hier a.u.b. goed op! Ruud van Vliet, Utrecht.
reactie:
Beste Ruud, Bedankt voor je snelle reactie en je voorstel. Ik ga deze dubbelpolige steker/schakelaar variant bestellen. H.R. te H.

ESD-stoel op normaal tapijt

vraag:
Is het nuttig om een ESD-stoel aan te schaffen op normaal tapijt?
Marianka Pranger, Victron Energy BV, Almere.
antwoord:
Beste Marianka, bedankt voor je vraag. Het heeft niet zoveel zin om een (dure) ESD-stoel aan te schaffen als deze niet met een aardverbinding is aangesloten. Bij bedrijven sluit men een geleidende vloer aan op een aardverbinding en dan heeft een ESD-stoel het maximale nut. Sommige (gewone) stoelen met een nylon zitting/rugleuning kunnen veel meer statische ladingen maken dan stoelen met een lederen zitting. Ook speelt de soort vloerbedekking en de zolen van je schoenen een grote rol. De combinatie linoleum en lederen schoenzolen bijvoorbeeld is een goede mix tegen statische elektriciteit en dus tegen schokjes.
Ik hoop dat ik je zo een beetje de goede weg op heb geholpen! Ruud van Vliet, Utrecht.
reactie:
Beste Ruud, Hartelijk dank voor alle informatie. Naar aanleiding van je e-mail hebben we onze vloer gemeten, hieruit bleek dat de vloer wel ESD-geleidend is. Wij hebben inmiddels een aantal ESD stoelen besteld. Nogmaals dank voor je hulp!
Marianka Pranger.

Confrontatie?

start

vraag:
Goedendag meneer Van Vliet, Kijkend naar een TV programma over personen die een hoog voltage door hun lijf kunnen weerstaan, werd ik mij ineens bewust dat het weer winter wordt, en dat ik dus geconfronteerd ga worden met statische elektriciteit. Ik klap regelmatig dubbel en mijn hart en maag strijden om voorrang wie de grootste ‘optater’ heeft gekregen. Niet leuk, want het minste wat ik doe is een kreetje (ben vrouw…) slaken. Om over een andere schrikreactie maar te zwijgen. Lange aanloop naar mijn vraag: Ik ben het internet opgegaan en kwam ook op uw zeer leerzame site terecht. Die heeft mij een heleboel duidelijk gemaakt. Maar ik kan helaas nergens vinden waar ik een ESD-polsband kan kopen. Die Birkenstocks koop ik wel bij de schoenhandel…. Kunt u mij helpen aan een adres????? Dank voor uw medewerking. Met vriendelijke groet, L.
antwoord:
Dag L., Bedankt voor je vraag! Waarschijnlijk heb je de pagina met tips en truuks ook wel gevonden, maar voor de zekerheid zet ik hem ook maar hier: Tips en Truuks. Een van de vele adressen waar je polsbandjes kunt kopen stuur ik je via de email. Maar...... een ESD-polsband is niets waard zonder aardaansluiting. In de Industriële fabrieken hebben ze op elke werktafel minstens twee aard-aansluitingen, en bij jou? Dus ik weet niet of je iets hebt aan zo’n polsbandje!
Wanneer krijg je schokken? Bekende momenten zijn: Als je uit de auto stapt (als het vriest) en je doet het portier dicht. Of Als je opstaat uit je stoel en de metalen deurknop of waterkraan ofzo aanraakt. De oorzaak is dat je jezelf statisch maakt door de wrijving van je lichaam/kleding en de stoel. Als je weet dat je door (bovengenoemde) situaties geladen bent door statische elektriciteit pak dan een metalen sleutel - die je al bij je moet hebben - goed stevig vast en druk die tegen de deurknop, waterkraan of wat dan ook waar je anders een schok door krijgt! Het resultaat is dat die sleutel die schok krijgt en niet jij. Het mooie is dat die sleutel niet zo snel schrikt. Het probleem hierbij is dat je wel steeds op tijd aan deze “sleutelmethode” moet denken! Laat straks nog eens weten hoe het gaat! Alvast veel succes! Met vriendelijke groet, Ruud H. van Vliet.
reactie:
Dag Ruud, Ik heb ondertussen al sloffen met leren zolen aangeschaft. Helaas is een armbandje geen optie voor deze particulier: behalve met mijn twee stevige benen, heb ik geen 'aards' contact... Jouw suggestie van de sleutel (en dan met name stevig vasthouden (want toch bang voor een knetterend contact met metaal)) zal ik meenemen deze winter. Ik ben nu al smoezen aan het verzinnen om opmerkingen als 'schatbewaarder' etc. te kunnen pareren. Nogmaals dank en veel plezier en succes met jouw opleidingen! Hartelijke groet, L.

Nogmaals

Nogmaals: individuele vragen over statische elektriciteit, ESD en ESD-preventie etc. kunnen ook voor andere mensen interessant zijn. De vragen, antwoorden en adviezen worden met toestemming van de vragensteller hier gepubliceerd. Hebt u zelf een vraag waarvan het antwoord mogelijk ook interessant kan zijn voor anderen dan kunt u uw vraag vrijblijvend via de contactpagina stellen.

Meer vragen, discussies en antwoorden

zie ook de FAQ's pagina. Hier staan minder recente en geanonimiseerde vragen en antwoorden.


Copyright © 2015 - 2016. Aan de door ESDsite verstrekte informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Privacyverklaring. KvK: 58973435.